Canon و Non-Canon چیست؟

( تفاوت داستان رسمی و غیررسمی در فیلم و سریال )

اگر تا به حال درباره دنیای مارول، DC، Star Wars، Harry Potter یا مجموعه‌های چندقسمتی دیگر صحبت کرده باشید، احتمالاً با اصطلاحاتی مثل Canon و Non-Canon مواجه شده‌اید.

اما Canon دقیقاً یعنی چه؟ وقتی می‌گوییم یک فیلم، سریال یا شخصیت «کانن» است، چه مفهومی دارد؟ و یک داستان Non-Canon چه تفاوتی با داستان اصلی دارد؟

در این مقاله به زبان ساده مفهوم Canon و Non-Canon را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم چرا تشخیص این دو برای دنبال کردن داستان مجموعه‌های بزرگ اهمیت دارد.

Canon چیست؟

Canon یا «کانن» به مجموعه‌ای از اتفاقات، شخصیت‌ها، روابط و اطلاعاتی گفته می‌شود که به‌عنوان بخش رسمی و معتبر یک دنیای داستانی پذیرفته شده‌اند.

به زبان ساده، اگر اتفاقی Canon باشد، یعنی سازندگان یا صاحب امتیاز آن مجموعه آن اتفاق را بخشی از داستان رسمی می‌دانند.

برای مثال، اگر در یک مجموعه سینمایی چند فیلم به یکدیگر مرتبط باشند و اتفاقات فیلم اول در داستان فیلم دوم مورد استناد قرار بگیرد، آن اتفاقات بخشی از Canon آن جهان محسوب می‌شوند.

Non-Canon چیست؟

Non-Canon به داستان، شخصیت یا اتفاقی گفته می‌شود که بخشی از خط داستانی رسمی یک مجموعه محسوب نمی‌شود.

ممکن است یک اثر:

• توسط طرفداران ساخته شده باشد.

• یک داستان فرعی و مستقل باشد.

• در ابتدا رسمی بوده اما بعدها از خط داستانی اصلی حذف شده باشد.

• برای سرگرمی یا یک پروژه جانبی ساخته شده باشد.

در چنین شرایطی ممکن است اثر موردنظر در جهان آن مجموعه وجود داشته باشد، اما اتفاقاتش الزاماً در داستان اصلی معتبر نیستند.

Canon در فیلم و سریال چه اهمیتی دارد؟

وقتی یک مجموعه فیلم یا سریال چندین قسمت و داستان فرعی دارد، تشخیص Canon اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

فرض کنید یک مجموعه دارای ۱۰ فیلم، چند سریال و چند فیلم فرعی باشد.

اگر همه این آثار را بدون توجه به Canon بودن یا نبودن تماشا کنید، ممکن است با اتفاقاتی مواجه شوید که با داستان اصلی هماهنگ نیستند.

به همین دلیل طرفداران مجموعه‌های بزرگ معمولاً ابتدا مشخص می‌کنند که کدام آثار در خط داستانی اصلی قرار دارند.

آیا Canon همیشه ثابت می‌ماند؟

خیر.

یکی از نکات جالب درباره جهان‌های داستانی این است که وضعیت Canon ممکن است در طول زمان تغییر کند.

ممکن است سازندگان در ابتدا یک داستان را رسمی بدانند، اما سال‌ها بعد تصمیم بگیرند آن را از خط اصلی کنار بگذارند.

گاهی نیز با ایجاد یک داستان جدید، اطلاعات قبلی تغییر می‌کند یا دوباره تفسیر می‌شود.

به همین دلیل Canon در مجموعه‌های طولانی می‌تواند موضوعی پیچیده باشد.

Retcon چیست و چه ارتباطی با Canon دارد؟

یکی از اصطلاحاتی که در کنار Canon زیاد دیده می‌شود Retcon است.

Retcon کوتاه‌شده عبارت Retroactive Continuity است و زمانی اتفاق می‌افتد که سازندگان اطلاعات یا اتفاقی از داستان گذشته را با روایت جدید تغییر دهند یا دوباره تفسیر کنند.

مثلاً فرض کنید در فیلم اول گفته شود یک شخصیت در گذشته اتفاق خاصی را تجربه کرده است، اما در فیلم جدید اطلاعات متفاوتی درباره گذشته او ارائه شود.

این تغییر می‌تواند باعث بازنویسی بخشی از تاریخچه داستان شود.

بنابراین Retcon می‌تواند روی وضعیت Canon بعضی از اتفاقات قبلی تأثیر بگذارد.

Headcanon چیست؟

در کنار Canon، اصطلاح دیگری نیز بین طرفداران آثار سینمایی و سریالی استفاده می‌شود:

Headcanon

Headcanon به برداشت یا داستانی گفته می‌شود که یک طرفدار شخصاً درباره یک شخصیت یا جهان داستانی در ذهن خود پذیرفته است، بدون اینکه سازندگان آن را به‌صورت رسمی تأیید کرده باشند.

مثلاً ممکن است یک طرفدار درباره رابطه دو شخصیت، گذشته یک کاراکتر یا آینده یک داستان نظری داشته باشد.

این دیدگاه برای آن طرفدار می‌تواند بخشی از تصور او از جهان داستان باشد، اما Canon رسمی محسوب نمی‌شود.

Fanon چیست؟

Fanon ترکیبی از دو کلمه Fan و Canon است.

این اصطلاح به ایده‌ها یا برداشت‌هایی گفته می‌شود که در میان بخش بزرگی از طرفداران یک مجموعه رواج پیدا کرده‌اند، اما سازندگان به‌صورت رسمی آن‌ها را تأیید نکرده‌اند.

تفاوت ساده آن با Headcanon این است که:

• Headcanon: باور شخصی یک طرفدار

• Fanon: ایده‌ای که میان گروهی از طرفداران رواج پیدا کرده است

• Canon: اطلاعات رسمی و پذیرفته‌شده توسط اثر

آیا Spin-off می‌تواند Canon باشد؟

بله.

Spin-off بودن یک اثر به این معنا نیست که حتماً Non-Canon است.

یک سریال یا فیلم فرعی می‌تواند کاملاً بخشی از داستان رسمی یک جهان باشد.

برای مثال، ممکن است داستان یک Spin-off روی شخصیت فرعی تمرکز کند، اما اتفاقات آن همچنان در همان خط داستانی اصلی رخ دهند.

بنابراین:

Spin-off و Non-Canon دو مفهوم متفاوت هستند.

این نکته برای سایت فیلم و سریال بسیار مهم است، چون نباید هر اثر فرعی را به اشتباه غیررسمی معرفی کرد.

آیا Remake می‌تواند Canon باشد؟

Remake نیز لزوماً ارتباطی با Canon یا Non-Canon ندارد.

Remake نسخه جدیدی از یک اثر قبلی است.

اگر داستان آن در همان جهان داستانی قرار نگیرد، معمولاً نمی‌توان اتفاقاتش را بخشی از خط داستانی نسخه اصلی دانست.

بنابراین هنگام بررسی یک Remake باید مشخص کنیم درباره کدام نسخه و کدام جهان داستانی صحبت می‌کنیم.

Canon در دنیای سینمایی چیست؟

در مجموعه‌هایی که چندین فیلم و سریال به یکدیگر مرتبط هستند، مفهوم Canon اهمیت بسیار بیشتری پیدا می‌کند.

در چنین جهان‌هایی، اتفاقات یک فیلم ممکن است مستقیماً روی فیلم یا سریال دیگری تأثیر بگذارد.

برای همین مخاطب باید بداند:

• کدام فیلم‌ها بخشی از داستان اصلی هستند؟

• کدام سریال‌ها در همان جهان قرار دارند؟

• کدام آثار داستان مستقل دارند؟

• کدام اتفاقات دیگر اعتبار ندارند؟

این موضوع یکی از دلایل اصلی محبوبیت بحث‌های مربوط به Timeline و ترتیب تماشای فیلم‌هاست.

Canon و Timeline چه تفاوتی دارند؟

این دو اصطلاح به یک موضوع اشاره نمی‌کنند.

Canon مشخص می‌کند که یک اتفاق یا اثر، بخشی از داستان رسمی هست یا خیر.

اما Timeline ترتیب زمانی رخ دادن اتفاقات داستانی را مشخص می‌کند.

ممکن است یک فیلم کاملاً Canon باشد، اما داستان آن قبل از فیلم دیگری اتفاق بیفتد.

بنابراین:

Canon = رسمی بودن داستان

Timeline = زمان وقوع داستان

چرا بعضی فیلم‌ها از Canon خارج می‌شوند؟

دلایل مختلفی وجود دارد.

برای مثال:

• تغییر مالکیت یک مجموعه

• تغییر تیم نویسندگی

• راه‌اندازی یک جهان داستانی جدید

• بازسازی مجموعه

• ایجاد Reboot

• تغییر تصمیم سازندگان

• ایجاد تناقض‌های داستانی

در چنین شرایطی ممکن است بخشی از داستان‌های قبلی دیگر در خط اصلی قرار نگیرند.

تفاوت Canon و Continuity چیست؟

این دو اصطلاح به یکدیگر نزدیک هستند اما دقیقاً یکسان نیستند.

Canon مشخص می‌کند چه چیزی رسمی و معتبر است.

Continuity به سازگاری اتفاقات مختلف یک داستان با یکدیگر اشاره دارد.

ممکن است یک اتفاق Canon باشد، اما بعداً به دلیل تغییرات داستانی، مشکلاتی در Continuity ایجاد شود.

آیا Canon بودن یک فیلم همیشه به معنای خوب بودن آن است؟

خیر.

Canon فقط درباره رسمی بودن داستان صحبت می‌کند و هیچ ارتباط مستقیمی با کیفیت اثر ندارد.

یک فیلم می‌تواند کاملاً Canon باشد اما از نظر منتقدان یا مخاطبان ضعیف ارزیابی شود.

برعکس، یک اثر Non-Canon ممکن است بسیار محبوب و باکیفیت باشد.

چرا دانستن Canon برای تماشای فیلم‌ها مهم است؟

اگر طرفدار یک جهان داستانی گسترده باشید، شناخت Canon کمک می‌کند داستان را بهتر دنبال کنید.

به‌خصوص زمانی که با مجموعه‌ای شامل:

• فیلم

• سریال

• انیمیشن

• اسپین‌آف

• کمیک

• بازی ویدیویی

مواجه هستید.

در چنین شرایطی تشخیص آثار رسمی باعث می‌شود بدانید کدام اطلاعات را باید بخشی از داستان اصلی در نظر بگیرید.

جمع‌بندی

Canon به بخش رسمی و معتبر یک جهان داستانی گفته می‌شود و Non-Canon به آثاری یا اتفاقاتی اشاره دارد که در خط داستانی رسمی قرار ندارند.

با این حال، نباید Canon را با اصطلاحاتی مانند Spin-off، Remake یا Reboot یکی دانست. یک Spin-off می‌تواند کاملاً Canon باشد و یک اثر جدید نیز ممکن است جهان داستانی متفاوتی ایجاد کند.

شناخت این اصطلاحات برای دنبال کردن مجموعه‌های بزرگ سینمایی و سریالی اهمیت زیادی دارد و کمک می‌کند هنگام تماشای آثار مختلف، ارتباط میان داستان‌ها را بهتر درک کنیم.

سوالات متداول

Canon چیست؟

Canon به مجموعه اتفاقات و اطلاعاتی گفته می‌شود که به‌صورت رسمی بخشی از یک جهان داستانی محسوب می‌شوند.

Non-Canon چیست؟

به داستان‌ها یا اتفاقاتی گفته می‌شود که در خط داستانی رسمی یک مجموعه قرار ندارند.

آیا Spin-off همیشه Non-Canon است؟

خیر. یک Spin-off می‌تواند کاملاً Canon باشد و در همان جهان داستانی اصلی اتفاق بیفتد.

Headcanon چیست؟

برداشت یا ایده شخصی یک طرفدار درباره جهان داستانی است که به‌صورت رسمی توسط سازندگان تأیید نشده است.

Fanon چیست؟

ایده یا برداشتی که در میان طرفداران یک مجموعه رایج شده اما الزاماً Canon رسمی نیست.

Retcon چیست؟

Retcon به تغییر یا بازنویسی بخشی از داستان گذشته گفته می‌شود تا با روایت جدید هماهنگ شود.